سيد محمد جزائري
57
نابغه فقه وحديث ، سيد نعمت الله جزائري
جامى اين شرح را به نام فرزند خود ، ضياء الدين نوشته ، و فوائد الضيائيه اش ناميده ، اما به اين نام خوانده نمى شود و به شرح جامى مشهور ، و از كتب درسى است ; كه حواشى بسيار بر آن نوشتهاند . حاشيه جدّ اعلى يكى از بهترين آن حواشى است ، و چون بسيار مرغوب و براى طلاب مطلوب بوده مكرر چاپ شده ( 1 ) از آن جمله در 1268 و 1280 و 1296 و نسخ خطى فراوان دارد . و از لطائف گفته صاحب قصص العلماء در شرح حال جدّ اعلى است ، كه مى نويسد « از جمله تأليفات آن بزرگوار تعليقه بر شرح جامى است . و در ميان حواشى شرح جامى تعليقه اين فقير مؤلف كتاب بر ديگران مرجح است . و هر كه كشف اين معنى را خواهد ، رجوع و مطالعه از روى انصاف نمايد ، پس از وى حاشيه عصمت اللّه بن محمود بر حواشى ترجيح دارد و از آن پس حاشيه سيد نعمت اللّه ، و از آن پس ديگران متساوى هستند . . . و فى الحقيقه عصام فاضل و دقيق بوده و اين فقير مؤلف در تعليقه خودم بر شرح جامى اكثر ايرادات او را جواب گفتهام » ( 2 ) . 8 - حاشيه مغني اللبيب : آن هم در نحو ، در يك جلد مدون ، و در حاشيه امل الآمل مذكور است . بعضى هم تعبير به حواشى مغنى نمودهاند ( 3 ) . و برخى شرح مغنى گفتهاند ( 4 ) . ولى كنتورى آن را الغناء ناميده ، و علامه تهرانى با اين نام آن را ياد
--> ( 1 ) فهرست كتابهاى چاپى عربى : 726 ، و 727 . ( 2 ) قصص العلماء : 452 . ( 3 ) امل الآمل : 336 ، و فوائد الرضوية : 624 . ( 4 ) الأنوار النعمانية : 471 ، و اجازه كبيره : 76 ، و تذكره شوشتر : 58 ، و تحفة العالم : 97 ، و هدية العارفين 2 : 497 .